Tagi

,

Zagadnienie powstania człowieka oraz jego miejsce i rola we wszechświecie jest centralnym punktem altropologicznych rozważań al – Farabiego, ibn Siny (Awicenny) i ibn Ruszda (Awerroesa). Wszechświat dzieli się ich zdaniem na dwie części – ziemską i sferę niebios. Jest on kierowany przez wyemanowane przez Boga inteligencje, które nadają mu porządek i harmonię. Teoria emanacji, zapożyczona od Plotyna, pozwoliła filozofom muzułmańskim odnaleźć drogę do pokonania olbrzymiej odległości dzielącej człowieka od Boga, ustalić relację Bóg – świat – człowiek oraz określić miejsce człowieka w hierarchii bytów. Teoria ta zajęła również miejsce nauki o stworzeniu świata opartej na Koranie.

Granicę pomiędzy światem ziemskim i niebieskim stanowi sfera Księżyca. Świat podksiężycowy, w którym centralne miejsce zajmuje Ziemia, zbudowany jest z czterech elementów: wody, ziemi, powietrza i ognia. W niektórych tradycjach muzułmańskich elementy te umieszczone bywają również pod tronem Allaha. Żaden z tych czterech elementów świata ziemskiego nie może stanowić tworzywa, z którego zbudowane są ciała niebieskie.

Świat jest ograniczony i skończony. Z założeniem tym związany jest wyróżniony status Ziemi i uprzywilejowane miejsce człowieka we wszechświecie. Podany obraz świata jest wypełniony i uporządkowany hierarchicznie. W tym uporządkowanym świecie człowiek zajmuje określone, wytyczone przez Allaha miejsce. Bóg, jako najwyższy byt i absolutna jedność, jest sprawcą całości świata, gwarancją panującego w nim porządku.
W koncepcjach filozofów muzułmańskich człowiek ujmowany jest jako całość w postaci mikrokosmosu, tak bowiem jak świat, czyli mikrokosmos, poddany jest władzy Allaha, tak samo człowiek, czyli mikrokosmos, rządzony jest przez duszę. Sam człowiek zaś znajduje się na przecięciu dwóch światów, poprzez duszę należy do świata niematerialnego, poprzez ciało do świata materialnego. W swoisty sposób więc łączy te dwa światy.

Dualizm świata podksiężycowego i nadksiężycowego jest punktem wyjścia kosmologicznej teorii filozofów muzułmańskich. We wszechświecie istnieje wielość rzeczy, z których każda zajmuje swoje określone miejsce i otrzymuje od Allaha określoną jej część istnienia, poczynając od najdoskonalszej, a kończąc na najniższej. Wychodząc od idei harmonijnej jednolitości świata, filozofia muzułmańska wiąże te rzeczy ze sobą tak, że tworzą one jednolity i harmonijnie zbudowany organizm. Wypływają jedne z drugich sukcesywnie. Od Allaha (bytu pierwszego) emanuje byt drugi, będący również substancją absolutnie bezcielesną, czystą inteligencją. Substancja ta poznaje siebie i byt pierwszy. Z jej poznawania bytu pierwszego emanuje byt trzeci, a z jego własnej natury powstaje niebo. Ten trzeci byt jest również substancją bezcielesną, która poznaje siebie i poznaje byt pierwszy. Z jego własnej natury powstaje sfera gwiazd stałych, a z jego poznawania bytu pierwszego powstaje byt czwarty, który jest również substancją bezcielesną. I znowu ten byt poznaje siebie i poznaje byt pierwszy. Z jego własnej natury powstaje sfera Saturna, a z jego poznawania bytu pierwszego powstaje byt piąty.

Dzięki tej podwójnej emanacji jest, z jednej strony, sześć istot bezcielesnych, ustawionych hierarchicznie, z drugiej zaś strony ciała niebieskie: Jowisz, Mars, Słońce, Wenus, Merkury i Księżyc, na którym kończy się świat niebieski. Daje to w całości dziesięć inteligencji zhierarchizowanych poniżej bytu pierwszego oraz dziewięć ciał niebieskich. Mają one wszelką doskonałość z natury, od samego początku, w przeciwieństwie do istot świata podksiężycowego, którego najwyższą doskonałością jest człowiek. W tym systemie stworzenie człowieka sprowadza się do prostej kombinacji. Człowiek składa się z ciała i duszy, która spływa na niego od intelektu czynnego, ostatniej z inteligencji czystych, należących do sfery księżyca.

Źródło: Sufizm