Tagi

20164a

Franciszek Machalski urodził się w Braddock w stanie Pensylwania w USA jako syn polskiego emigranta. Gdy miał 6 lat, jego rodzina wróciła do Polski na dwu i pół morgowe gospodarstwo we wsi Żołynia pod Łańcutem. Młody Machalski ukończył Gimnazjum im. Sienkiewicza w Łańcucie, a w 1924 r. rozpoczął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Początkowo studiował filologie polską i germańską, a od drugiego roku także orientalistykę (sanskryt, a następnie język arabski oraz perski). W latach 1929-1931 pełnił funkcję zastępcy asystenta przy katedrze historii islamu lwowskiej uczelni. Od 1931 do wybuchu drugiej wojny światowej był nauczycielem języka polskiego w szkołach średnich w Tłumaczu i Tarnopolu. Z tego okresu pochodzą jego pierwsze publikacje poświęcone tematyce orientalistycznej, np. Myśl indyjska w poezji A. Langego (Przegląd Orientalistyczny VII, 1932), czy Uwagi o liczbie mnogiej rzeczowników w Safar-nāmeh (Rocznik Orientalistyczny XIII, 1937).

W 1941 r. został aresztowany przez KGB i osadzony w więzieniu na pół roku w Wierchnieuralsku. Przebywał w obozach: Podwołoczysk, Charków, Orzeł, Saratow, Uralsk, Orsk, Wierchnieuralsk. Zwolniony, dołączył do armii Andersa, z którą znalazł się w Iranie.Z oddziałami Wojska Polskiego przemierzał Azję Środkową (m.in. przez Taszkent, Samarkandę i Aszhabad). W Krasnowodsku wojsko razem z ludnością cywilną zostało zaokrętowane na statek, którym Machalski odpłynął do zbawczej ziemi irańskiej 3 kwietnia 1942 r. Po wyleczeniu z malarii udał się do Palestyny.24 sierpnia 1942 r. starszy szeregowiec Franciszek Machalski podejął w Palestynie obowiązki nauczyciela w Junackiej Szkole Kadetów. Swoje relacje z pobytu na Środkowym Wschodzie opisał w książce Irańskie wędrówki (Warszawa 1960). W tym okresie włączył się bardzo aktywnie w działalność oświatową i kulturalną polskiej emigracji. Uczył, wizytował polskie szkoły rozsiane w różnych punktach Iranu, brał udział w organizowaniu harcerstwa. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Studiów Irańskich (PTSIr), które powstało w Teheranie z inicjatywy profesorów Uniwersytetu Wileńskiego. Zadaniem PTSIr miało być głębsze poznanie kultury tego kraju, a także próba zainteresowania elit irańskich historią i kulturą Polski. Towarzystwo wydawało pismo Studia Irańskie (Etudes Iraniennes) w języku polskim i francuskim.

20138a

W 1945 r. został członkiem prestiżowego Towarzystwa Iranoznawczego (Andżoman-e Irānszenāsi) w Teheranie. W 1946 r. wyjechał do Bejrutu, by podjąć tam pracę w Instytucie Polskim. Do Iranu wracał jeszcze kilkakrotnie, zawsze jednak na krótko.
W 1947 r. powrócił do Polski, gdzie połączył się z żoną i dziećmi repatriowanymi z Tarnopola w tym samy roku. W 1951 r. rozpoczął pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim i kontynuował ją do 1974r. W 1969 r. został profesorem nadzwyczajnym.
Przez wiele lat pełnił funkcję prezesa Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Orientalistycznego, był członkiem Komisji Orientalistycznej PAN, był także wieloletnim redaktorem rocznika Folia Orientalia. W latach 1966-1969 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Filologicznego UJ. Zmarł 24 stycznia 1979 roku w Krakowie.

Pavel. K

Źródło: Rocznik Muzułmański, iranica

Grafika: Sowiniec.co.pl

 

Reklamy