Słownik pojęć

„Co to znaczy?” – To chyba najbardziej uporczywe pytanie nasuwające się podczas lektury tekstów poświęconych Islamowi i muzułmanom. Mamy nadzieję, że poniższy słowniczek pozwoli wam zapoznać się bliżej z terminologią islamską i ułatwi wyszukiwanie informacji.

Abd – sługa
Abu – ojciec
Adl – sprawiedliwość
Ahad – jedyny, przymiot Boga
Ahlul Bejt – ludzie domu proroka Muhammada
Ahlul Kitab – ludzie księgi; osoby wyznające inne niż islam religie objawione
Ahmed/Ahmad – jedno z imion proroka Muhammada
Ajat – werset Koranu
Aksa – meczet w Jerozolimie na wzgórzu Moria
Al Fatiha – pierwszy rozdział Koranu; najpopularniejsza muzułmańska modlitwa
Alejhi salam / A.S. – pokój z nim
Alhamdulillah – Bogu niech będą dzięki
Alim – uczony
Allah – Bóg Jedyny
Allahu akbar – Bóg jest wielki
Allahu alam – Bóg wie najlepiej
Allahuma! / Ya Allah! – O Boże!
Ansar / Ansarowie – ludzie z Medyny którzy przyjęli muzułmanów z Mekki w czasie Hidżry
Arsz – tron Boga
Assalamu aleikum / salam aleikum – pokój z wami
Astaghfirallah – niech Bóg wybaczy lub broń Boże
Aszura – dziesiąty dzień miesiąca Muharram. Święto upamiętniające śmierć Imama Husejna i jego bliskich obchodzone głównie przez szyitów
Audhubillah – szukam schronienia u Boga; często fraza rozpocznająca recytację Koranu poprzedzająca basmalę
Aura – określone części ciała kobiety i mężczyzny, których nie wolno eksponować publicznie
Azan – wezwanie do modlitwy
Bajram – święto muzułmańskie, synonim arabskiego Id
Bakka – jedna z dawnych nazw Mekki
Baraka – błogosławieństwo
Basmala – zobacz Bismillahi ar-rahmani ar-rahim
Bida – idea niezgodna z tradycją proroka muhammada; innowacja; obcy i niepożądany element
Bin – syn
Bint – córka
Bismillahi ar-rahmani ar-rahim – w imię Boga Miłosiernego, Litościwego
Dadżal – antychryst
Dar al islam – świat islamu
Dar al kufr – świat niewiernych
Dawa/Dała – wezwanie do nawracania, propagowanie islamu
Derwisz – członek ascetycznego i mistycznego ruchu islamskiego
Dhimmi – innowiercy chronieni przez społeczność muzułmańską za cenę specjalnego podatku
Din – religia, wiara
Dija / Dijah – pieniądze za krew; rekompensata dla rodziny zmarłego/poszkodowanego
Dua – suplikacja, prośba do Allaha
Dunja – życie doczesne
Dżahalija – epoka przedmuzułmańska
Dżama/Dżuma – piątkowa modlitwa pod przewodnictwem Imama
Dżanaba – stan nieczystości rytualnej
Dżahanna – piekło
Dżamija – spotkanie, posiedzenie
Dżanna – raj
Dżazakallahu chajran – Bóg zapłać, Niech Bóg Ci wynagrodzi
Dżibrail – archanioł Gabriel
Dżihad – walka, zmaganie się na drodze Boga
Dżin – duch, istota niematerialna stworzona z ognia, posiada wolną wolę
Dżizja – podatek nałożony na innowierców żyjących pod protektoratem muzułmańskim (Dhimmi)
Eid / Id – święto muzułmańskie
Eid Mubarak – życzenia składane z okazji muzułmańskich świąt; dosł. błogosławionych świąt
Fadżr – czas przed wschodem słońca przeznaczony na poranną modlitwę
Fana – zatracenie w Bogu
Fard – obowiązek
Fatwa – opinia religijno-prawna uczonego islamskiego
Fitna – próba, rozłam
Fiqh – nauka o prawie muzułmańskim
Ghusl – rytualna kąpiel
Hadi – przewodnik
Hadis – opowieści dotyczące czynów lub wypowiedzi proroka Muhammada przekazane przez świadków
Hadżdż – pielgrzymka do Mekki
Hadżi – muzułmanin, który odbył na pielgrzymkę do Mekki
Hafiz – osoba znająca Koran na pamięć
Halal – coś dozwolonego w islamie
Hanif / Hunafa – monoteista, szcególnie w okresie przedislamskim
Haram – sanktuarium lub coś prawnie zakazanego w islamie
Hikma – mądrość
Hidżab – zasłona lub strój muzułmanki
Hidżra – emigracja, wędrówka Muhammada z Mekki do Medyny dająca początek erze muzułmańskiej
Hilal – sierp księżyca
Hu – słowo używane przez sufich do określania Boga; dosłownie „on”
Hurysa / Hurys – piękne i dziewicze stworzenia towarzyszące ludziom w raju
Ibada – oddawanie czci Bogu poprzez modlitwę lub dobre czyny
Iblis – szatan
Ibn – syn
Id al Fitr – święto kończące miesiąc Ramadanu
Id al Adha – święto kończące okres pielgrzymki do Mekki (Hadż)
Idda – obowiązkowy okres separacji żony po ogłoszeniu rozwodu
Idżma – zgoda uczonych w jakiejś kwestii
Idżtihad – wydawanie niezależnej, samodzielnej opinii w sprawach teologicznych i prawnych na podstawie źródeł muzułmańskich
Iftar – kolacja po zakończeniu dziennego post
Ikama – krótkie wezwanie na modlitwę wygłaszane po azanie
Imam – prowadzący modlitwę, muzułmański przywódca
Iman – wiara
Indżil – Ewangelia, objawienie Jezusa
Inszallah – jeśli taka jest wola Boga, jak Bóg da
Isa – Jezus
Islam – z arabskiego „poddanie się” Bogu
Isnad – łańcuch, ciąg przekazicieli hadisów Proroka Muhammada
Isza – noc; pora ostatniej modlitwy po zachodzie słońca
Kaba – konstrukcja znajdująca się w Wielkim Meczecie w Mekce; miejsce w którym Abraham zbudował Bogu ołtarz
Kadar – przeznaczenie
Kadi – sędzia
Kafir – niewierny, politeista
Kalb – serce
Kalif – następca, władca muzułmański
Ketman – zwolnienie od przepisów religijnych w wypadku przymusu czy grożącej krzywdy
Khidr – zielony prorok, duchowy przewodnik Mojżesza
Kibla – kierunek w którym modli się muzułmanin
Kitab – jedna z ksiąg objawionych
Kudsi / Qudsi – hadisy które zostały przekazane prorokom przez Boga
Kufr – niewiara, bluźnierstwo
Kutba / Chutba – kazanie w meczecie
La illaha il Allah – nie ma boga poza Bogiem Jedynym
Lajlat al-kadr – Noc Przeznaczenia, jedna z nocy Ramadanu w którą po raz pierwszy został objawiony Koran
Łudu / Wudu – oczyszczenie rytualne przed modlitwa
Madhab / Mazhab – doktryna prawa islamskiego. Współcześnie w islamie sunnickim wyróżniamy szkoły hanaficką (Hanafi) , malikicką (Maliki), szafaicką (Szafi) i hanbalicką (Hanbali). W szyiźmie najpopularniejszą jest szkoła dżafarycka; oprócz niej wyróżnia się szkoły batinijską i zajdycką oraz pozostającą poza tradycjnym podziałem szkołę ibadytycką.
Madrasa – szkoła islamska
Magrib / Maghrib – pora modlitwy zaraz po zachodzie słońca
Mahdi – wybawiciel, który ma się pojawić przed końcem świata
Mahr – podarunek ślubny od męża dla żony
Mahram – osoba spokrewniona z którą nie można zawrzeć małżeństwa
Makruh – czyn niezalecany
Malak / Malaika – anioł
Malik – król
Masdżid – meczet, miejsce przeznaczone do modlitwy
Masih – mesjasz
Maszallah – dobrodziejstwo Allaha
Maulana – mistrz, uczony; używane często w odniesieniu do Rumiego
Minaret – wieża meczetu
Miradż / Miraż – legendarna podróż Mahometa do nieba w towarzystwie archanioła Gabriela
Mudżahid – osoba biorąca udział w dżihadzie
Mudżtahid – uczona osoba formująca opinie prawne w oparciu o źródła islamskie
Muezin – wzywający na modlitwę
Mufti – muzułmański prawnik i teolog wydający łatwy
Muhsin – osoba czyniaca dobro
Mułła – przywódca religijny
Mumin – wierny
Munafik / Munafiq – hipokryta
Murid – uczeń
Murszid – mistrz
Murtad – apostata
Musa – Mojżesz
Muslim – muzułmanin
Mustahab – czyn zalecany
Muszrik – politeista, heretyk
Muta / Nikah Mutah – małżeństwo tymczasowe
Nabi – prorok
Nadżis / Nadżasa – coś nieczystego
Nafs – jaźń, dusza
Namaz – muzułmańska modlitwa odprawiana 5 razy dziennie
Nijah – intencja
Nikah – małżeństwo
Nur – światło
Pir – przewodnik duchowy
Rab – pan
Rahman – Miłosierny
Rahim – Litościwy
Rakat – cześć składowa modlitwy
Ramadan – miesiąc w którym rozpoczęło sie objawienie Koranu; miesiąc postu
Ramadan Kerim/ Ramadan Mubarak – życzenia pomyślnego miesiąca Ramadan
Rasul Allah – boży wysłannik
Riba – lichwa
Rida – akt apostazji
Ruku – pokłon stojący wykonywany podczas modlitwy
Sabr – cierpliwość
Sadaka – akt dobroczynności
Sahaba – towarzysze proroka Muhammada
Said / Sejed – honorowy tytuł oznaczający potomka proroka Muhammada
Salaf – pierwsi muzułmanie żyjacy w czasach proroka i tuż po nich
Salam – pokój
Salat – muzułmańska modlitwa odprawiana 5 razy dziennie; namaz
Salla Allahu alajhi wa salam / S.A.W.S. – pokój i błogosławieństwo Allaha niech będą z nim
Saum – post w miesiącu Ramadan
Subhanallah – chwała Allahowi
Subhanahu ła taala / S.W.T. – cześć i chwała Bogu
Sadżda (Sudżud) – padnięcie na twarz w modlitwie
Sufi – mistyk muzułmański
Sufizm – nurt mistyczny w islamie; może być zarówno sunnicki jak i szyicki
Suhur – śniadanie przed rozpoczęciem dziennego postu
Sułtan – autorytet albo władca
Sunnici / Sunni – odłam islamu uważający, że poczynając od Abu Bakra, prawowitymi następcami Proroka są kalifowie
Sunna – tradycja proroka Muhammada
Sura – rozdział w Koranie
Szahada – muzułmańskie wyznanie wiary
Szahid – męczennik za wiarę
Szariat / Sharia – objawione albo kanoniczne prawo Islamu
Szejch – uczony, nauczyciel
Szejtan – szatan, Iblis
Szirk – politeizm, herezja
Szyici – odłam islamu, który za następcę Proroka uważa jego kuzyna i zięcia, Alego
Szia / Shia – szyici
Tafsir – komentarz do Koranu
Takbir – recytacja „Allahu akbar”
Takfir – nazwanie kogoś apostatą
Takija – ukrywanie prawdziwych wierzeń w wypadku prześladowań
Taklid – naśladownictwo
Takwa – bojaźń boża
Talak – rozwód
Tałba/Tauba – pokora, skrucha
Tałhid – jedność Boga
Tarałih / Tarawih – nieobowiązkowa modlitwa nocna podczas Ramadanu
Tarika – duchowa ścieżka
Tasałuf – mistyka, sufizm
Tasbih – wychwalanie, gloryfikacja imion Allaha; także rodzaj muzułmańskiego różańca
Turba – grudka ziemi najczęściej z Karbali, na której szyici kładą czoło podczas modlitwy
Ulema – grupa muzułmańskich teologów
Umm – arab. matka
Umma – społeczność muzułmańska
Umra – pielgrzymka do Mekki w dowolnej porze roku
Usul al Fikh – studia nad źródłami prawa islamskiego
Wali / Łali – opiekun
Zakat – podatek muzułmański
Zam-Zam – źródło w Mekce
Zikr / Dhikr – wspominanie Boga
Zina – cudzołóstwo